Historia koła

Koło przewodników turystycznych PTTK w Gdańsku liczy sobie już prawie 70 lat.

W 2017 r. obchodziliśmy  swoje 65-lecie. Za datę początkową uważany jest dzień 9 listopada 1951 r., kiedy to Zarząd Okręgu PTTK w Gdańsku powołał Sekcję Przewodników PTTK. Decyzja ta była spowodowana m.in. wzrastającym zapotrzebowaniem na usługi przewodnickie w Gdańsku i jego okolicach. Korzenie przewodnictwa w Gdańsku sięgają czasów międzywojennych, a po II wojnie światowej pierwszy kurs przewodnicki zorganizowany został w roku 1946 przez Ligę Morską, w 1947 – Związek Popierania Turystyki, a w latach kolejnych – Polskie Towarzystwo Krajoznawcze oraz od 1950 r. Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze (PTTK). Wykładowcami na tych pierwszych kursach byli wybitni specjaliści i znawcy problematyki gdańskiej i przewodnickiej m.in. – Jan Kilarski (autor pierwszego – z 1947 r. – powojennego przewodnika „Gdańsk – miasto nasze”), – Franciszek Mamuszka (autor wielu książek i opracowań o Gdańsku i Pomorzu Gdańskim), – Marian Pelczar (wieloletni dyrektor Biblioteki Gdańskiej PAN). 09 czerwca 1952 Sekcja Przewodników PTTK przekształciła się w Koło Przewodników PTTK przy Zarządzie Okręgu PTTK w Gdańsku, które swoim zasięgiem objęło całe ówczesne województwo gdańskie. Pierwszym przewodniczącym (prezesem) Koła został Stanisław Kurpiel, jego zastępcami – Stanisław Podgórczyk i Leokadia Stecka, a sekretarzem – Witold Kledzik.

Prezesami Zarządu Koła Przewodników Turystycznych PTTK w Gdańsku w latach 1952 – 2013 byli: Stanisław Kurpiel 06.1952 – 11.1952, Stanisław Podgórczyk 1952 – 1955,  Stanisław Rospond 1955 – 1972,  Józef Rymanowicz 1972 – 1978,  Bogdan Wilski 1974,  Krystyna Stankiewicz 1978 – 1979 Edward Kandyba 1979 – 1983,  Edmund Rzeszotarski 1983 – 1984, Jerzy Bylica 1984 – 1987,  Krystyna Stankiewicz 1987 – 1989,  Adam Pelc 1989 – 1991,  Zygmunt Łapiński 1991 – 1996,  Stanisław Sikora 1996 – obecnie.

Miejscem spotkań członków Koła jest kamienica przy ul. Długiej 45, będąca własnością PTTK i siedzibą jego gdańskich władz. W 1953 r. Zarząd Główny PTTK wprowadził regulamin pracy przewodników, wzorowany na opracowanym w 1952 roku regulaminie gdańskich przewodników. Od 1961 r. przewodnicy posiadają legitymacje przewodnickie, a charakterystycznym wyróżnikiem przewodników PTTK stała się tzw. blacha – metalowy emblemat. W latach 1958 – 1999 miejscem najczęstszych spotkań z turystami przybywającymi do Gdańska był budynek Bramy Wyżynnej, w którym mieściło się Biuro Obsługi Ruchu Turystycznego PTTK (dzisiaj Biuro mieści się w kamienicy przy ul. Długiej 45). Stąd wyruszały na zwiedzanie Trójmiasta tysiące wycieczek i miliony turystów krajowych i zagranicznych. W 1956 roku Koło liczyło 102 osoby, ale dziesięć lat później liczba wzrosła do 202 osób. W 1970 roku przewodników skupionych w Kole było już 256 i przewodnicy ci przepracowali prawie 100 tysięcy godzin! Do 1970 roku zorganizowano 22 kursy przewodnickie, które ukończyło ok. 400 osób. W końcu 1975 roku Koło liczyło 250 osób, w tym 41% stanowiły kobiety, których udział stale (do dzisiaj) rośnie wśród kadry przewodnickiej. Lata 1971 – 1980 to okres szczytowej ekspansji ruchu wycieczkowego, czego symbolem jest przepracowanie w 1978 r. przez przewodników 121720 godzin, które poświęcono na obsługę prawie 10 tys. wycieczek. W 1981 roku do Koła należało 287 członków, a w 1986 – 348. Przełom lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych oraz zmiany polityczne, ekonomiczne i społeczne zahamowały tendencję wzrostową przyjazdowego ruchu turystycznego. Widoczne to było w spadającej liczbie wycieczek (1996 – 2 tys.) i liczbie godzin przepracowanych przez przewodników (1996 – 14,5 tys.).
W 1991 roku Koło podzieliło się na dwie niezależne organizacje. Część przewodników utworzyła Regionalny Oddział Przewodnicki. Przy Gdańskim Oddziale PTTK pozostało 126 osób, ale pięć lat później Koło liczyło już 212 osób.

W 2001 roku Koło obchodziło Jubileusz 55-lecia Przewodnictwa oraz 50-lecia Koła Przewodników w Gdańsku. Zorganizowane uroczystości miały charakter ogólnopolski. W Sesji Jubileuszowej w Dworze Artusa uczestniczyli przedstawiciele władz miasta, władz administracyjnych, Zarządu Głównego PTTK, zaproszeni goście z całej Polski oraz media. W trakcie tych uroczystości Koło otrzymało imię Franciszka Mamuszki – jednego z najwybitniejszych autorytetów przewodnickich oraz niezłomnego popularyzatora wiedzy o Trójmieście i Pomorzu Gdańskim. Jemu też poświęcona jest tablica pamiątkowa odsłonięta na ścianie kamienicy PTTK przy ul. Długiej 45. Od 1981 roku Koło posiada swój sztandar. Przez ponad pół wieku istnienia Koła przewinęło się przez nie około tysiąca przewodników miejskich i terenowych. Działalność Koła dziś to m.in.: – spotkania i wyjazdy szkoleniowe, – wizyty w galeriach, muzeach i wystawach, – tradycyjne (od 1978 r.) – spotkania z Arcybiskupem Gdańskim, – wspólne wyjazdy na rozpoczęcie i zakończenie sezonu turystycznego, – uczestnictwo członków Koła różnorakich gremiach związanych z przewodnictwem i turystyką, – organizacja „Biesiad Przewodnickich”, – udział w Ogólnopolskich Pielgrzymkach Przewodników PTTK na Jasną Górę, – społeczne wiosenne oprowadzanie młodzieży szkół trójmiejskich, – karnawałowe Bale Przewodnickie, – „czwartki przewodnickie” – spotkania towarzysko-szkoleniowe, – organizacja konkursów dla szkół – „Historia i Architektura Gdańska”, „Konkurs na dokumentację historyczną zabytków woj. pomorskiego”, – organizacja wojewódzkich sejmików przewodnickich, – utrzymywanie kontaktów z kołami przewodnickimi z innych miast i regionów kraju,

Przewodnicy skupieni w Kole to przedstawiciele wielu różnych profesji, znajdziemy wśród nich m.in. nauczycieli, lekarzy, studentów, prawników, kolejarzy, wojskowych, urzędników, pracowników wielu zakładów pracy, itd. To ludzie otwarci na nową wiedzę, nowych ludzi, nowe informacje; fachowcy potrafiący z pasją ukazywać obiekty kulturowe, piękno przyrody oraz dzielić się swoją wiedzą i wrażeniami. To powód do dumy i satysfakcji, ale też i ogromna odpowiedzialność.

opracował Sławomir Rut